Friday, November 24, 2006

Václav Klaus speech at University of Athens

Europe at the Crossroad: Where to go? It is a great honor for me to receive the honorary doctorate degree at the University of Athens. I take it as a personal award which reflects my political and academic activities both at home and abroad. I also take it as an extraordinary friendly gesture to my country, to the Czech Republic, which has with your great country, very close and extensive relations. They were recently underlined by our joining of the EU and NATO. For us, Greece is the cradle of democracy. It is the original source of many values upon which the Western society has been built. It was the first place on earth where free thinking was understood as a necessary precondition for the healthy development of mankind. Your Acropolis is the visible symbol of the great past of our common civilization. The symbolism hidden in your gods has become an unforgettable part of our looking at the world around us. I came here just a few days after the moment when we, in the Czech Republic, celebrated the 17th anniversary of the rebirth of freedom and democracy in our country. Living in an oppressive, totalitarian communist regime deprived us of many things but we gained something as well. It sharpened our eyes and made us more sensitive to various phenomena of the contemporary world. Due to this I see in Europe more of postdemocracy than of democracy, more often “politically correct” rather than free speech, more of carelessness than of responsibility, more of populism than of courageous initiatives to change things. I believe that the old, great Greek philosophers would have considered it inappropriate and even dangerous. One thing is comparison in time. If we think in terms of longer periods, we have been probably moving ahead. If we look, however, at the more recent developments, I am not sure the current stage of the European integration process, the marching to an “ever-closer Europe”, is a step forward. I am afraid it is not. Another thing is comparison of reality with one´s expectations. I can, of course, compare only my own expectations with the reality as I see it. Seventeen years ago, in the moment of the fall of communism, I expected the world (and especially Europe) to be more free, more democratic, more economically efficient, more responsible than it is now: - I did not expect the current degree of postdemocracy, of democratic deficit and of bureaucratic control of society; - I did not expect so much of government interventionism and so many restraints on the functioning of markets; - I did not expect the current extent of income redistribution and of the detrimental welfare-state policies; - I did not expect the political control of the economy based on the collusion between government regulators and the very industry they are supposed to supervise; - I did not expect such a risk aversion on the side of politicians who are maximizing their years in office but not the amount of bold moves; - I did not expect the hypocrisy in demanding trade liberalization from developing countries in the Third World, while maintaining trade barriers and subsidies for domestic products; - I did not expect the attempts to construct – which in reality means to block – markets under the banner of an anti-monopoly or pro-competition policy; The past 50 years of the European integration process were usually considered to be a success, even if it is very difficult to prove it. Academicians assembled here know that scientific measurement is very problematic in such complex processes as is the development of political, social and economic systems in Europe. We are, undoubtedly, at an important crossroad and I am convinced that we have to make a turn. We should stop saying that the more of formal institutionalization of Europe the better, and that this institutionalization is more important than anything else. The project to do certain things together – in spite of all existing historical, political, economic, cultural or religious differences and incompatibilities – was a positive and meaningful idea. But the question is how to do it. The task is to get more benefits than costs, which is – in my understanding – not the case now. To explain my position I see two different integration models (or methods of integration) in Europe in the last 50 years. The first one can be called the liberalisation model. It was characterised by inter-European opening-up, by the overall liberalisation of human activities, by the removal of barriers at the borders of countries as regards the movement of goods and services, of labour and capital, and of ideas and cultural patterns. Its main feature was the removal of barriers and its basis was intergovernmentalism. The second one, which I call the interventionist and harmonisation model, is characterised by centralisation, regulation, harmonisation of all kinds of “parameters” of political, economic and social systems, by standardisation and homogenization of human life. Its main features are regulation and harmonisation orchestrated from above, and the birth of supranationalism. I am in favour of the first one, not of the second. I am convinced that the unification of decision-making at the EU level and the overall harmonisation of societal “parameters” went much further than was necessary and than is rational and economically advantageous. I consider it wrong. I suggest, therefore, redefining the whole concept of the European Union, not just to make cosmetic changes. I suggest going back to the intergovernmental model of European integration. I suggest going back to the original concept of attempting to remove barriers. I suggest going back to the consistent liberalisation and opening-up of markets (not just economic ones). I suggest minimising political intervention in human activities. Where intervention is inevitable, it should be done close to the citizens (which means at the level of municipalities, regions and states), not in Brussels. It should be openly discussed. The discussion should be free, not fair. I am more of the irreplaceable role of universities in this respect. Universities are places of both an open dialogue and constructive doubts. I wish their voice would be loud enough to be heard even in the current world of intentionally misleading headline news and of quick and short e-mails and SMS messages. Their voice needs to be heard in this world of dangerously simplified reasoning, in the world of an abundance of information but of a shortage of knowledge. Once again, thank you very much for the prestigious award, and for your attention. Václav Klaus, University of Athens, Greece, November 22, 2006

Friday, November 17, 2006

Ο Milton και η Rose Friedman για το Ιράκ

Απεβίωσε χθες σε ηλικία 94 ετών ο Milton Friedman, ο πιο διάσημος φιλελεύθερος οικονομολόγος του 20ου αιώνα.

Όλοι τελευταία στην Ελλάδα απολαύσαμε την εξαιρετικά σημαντική συνέντευξη που έδωσε στον Φ. Περλικό για το e-rooster. Σ’ αυτήν έλεγε:

Όχι στο ευρώ!

Όχι στο ευρωσύνταγμα!

Όχι στη σοσιαλφιλελεύθερη συναίνεση!

Από μια άλλη πρόσφατη και εξαιρετικά γλαφυρή συνέντευξη του ιδίου και της συζύγου του Rose σταχυολογώ το παρακάτω απόσπασμα, που αναφέρεται στο Ιράκ.

[Mr. Friedman here shifted focus. "What's really killed the Republican Party isn't spending, it's Iraq. As it happens, I was opposed to going into Iraq from the beginning. I think it was a mistake, for the simple reason that I do not believe the United States of America ought to be involved in aggression." Mrs. Friedman--listening to her husband with an ear cocked--was now muttering darkly.

Milton: "Huh? What?" Rose: "This was not aggression!" Milton (exasperatedly): "It was aggression. Of course it was!" Rose: "You count it as aggression if it's against the people, not against the monster who's ruling them. We don't agree. This is the first thing to come along in our lives, of the deep things, that we don't agree on. We have disagreed on little things, obviously--such as, I don't want to go out to dinner, he wants to go out--but big issues, this is the first one!" Milton: "But, having said that, once we went in to Iraq, it seems to me very important that we make a success of it." Rose: "And we will!"

Mrs. Friedman, you will note, had the last word.]

Friday, November 10, 2006

Μετά την μεμψιμοιρία Ανδριανόπουλου κατά του Ρήγκαν….

Επιστολή προς την «Πανδώρα» απέστειλε ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος γράφοντάς της μεταξύ άλλων τα εξής:

[Διαφωνώ απόλυτα, κι' εκπλήσσομαι με την δική σου απάθεια, με τον ισχυρισμό του σημερινού πρωτοσέλιδου σχολίου της εφημερίδας ("Η Ελπίδα") πως οι νεοφιλελεύθεροι ήσαν ανάμεσα στο ετερόκλητο πλήθος των οπαδών του Προέδρου Μπους. Οι συγκεκριμένοι άνθρωποι είχαν ουσιαστικά εγκαταλείψει το άρμα του αμερικανού Προέδρου από πολύ καιρό. Οι περισσότεροι …. δεν μπορούσαν να ανεχθούν το όργιο σπατάλης και αύξησης των δημοσίων δαπανών που χαρακτήρισαν την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Μπους (από το πλεόνασμα της κυβέρνησης Κλίντον φτάσαμε στα 238 δισ. δολ. έλλειμμα σήμερα, ενώ μέχρι και γέφυρα αξίας 230 εκ. δολ. περίπου έχτισαν οι Ρεπουμπλικάνοι στην Αλάσκα που ενώνει μια μικρή κωμόπολη με ένα νησάκι 50 κατοίκων!]

Ο νεοφιλελεύθερος οικονομολόγος George Gilder στο βιβλίο του «Πλούτος και Φτώχεια» (εκδ. «Ροές, Αθήνα 1999, σελ. 425 επ.), γράφει:

«Αν ο αμερικανικός συντηρητισμός μπορέσει να συμβιβαστεί με το νόημα του χρέους, θα έχει επιτύχει ένα σχεδόν ανεπανάληπτο διανοητικό θρίαμβο»!

Στη συνέχεια δε παραθέτει το παρακάτω απόσπασμα από την «Ιστορία της Αγγλίας» του Thomas Macaulay, που γράφτηκε στα μέσα του 19ου αιώνα με ίσως το πιο κομψό ύφος που είχε ποτέ χρησιμοποιηθεί σε οικονομικά κείμενα, και διηγείται το έπος του μεγάλου χρέους της Αγγλίας:

«Όταν η μεγάλη αντιπαράθεση με τον Λουδοβίκο 14ο τελικά τερματίστηκε με την ειρήνη της Ουτρέχτης, το έθνος χρωστούσε περίπου 50 εκατομμύρια. Και αυτό το χρέος εθεωρείτο όχι απλώς από την άξεστη πλειονότητα, όχι απλώς από τους ευγενείς που ασχολούνταν με το κυνήγι της αλεπούς ή από τους ρήτορες των καφενείων, αλλά και από τους έξυπνους και βαθυστόχαστους μελετητές, ως μια επιβάρυνση που θα καθιστούσε το πολιτικό σώμα μονίμως ανάπηρο…

»Σύντομα ξέσπασε και πάλι πόλεμος. Και με την ενεργητική και ανοιχτόχερη διοίκηση του William Pitt, το χρέος ταχύτατα διογκώθηκε στα 140 εκατομμύρια. Μόλις η πρώτη μέθη της νίκης πέρασε, οι άνθρωποι της θεωρίας και οι άνθρωποι των επιχειρήσεων σχεδόν ομόφωνα δήλωσαν ότι η μοιραία ημέρα είχε φτάσει. Ο μόνος πολιτικός ηγέτης, μάλιστα, της δράσης ή της σκέψης, που ήταν αρκρτά σοφός για να μη συμμετέχει σ’ αυτή τη γενική πλάνη ήταν ο Edmund Burke. Ο David Hume, αναμφίβολα ένας από τους βαθυστόχαστους πολιτικούς οικονομολόγους της εποχής, διεκήρυξε ότι η τρέλα μας είχε ξεπεράσει την τρέλα των Σταυροφόρων. (Επειδή) ήταν αδύνατο να αποδειχθεί με αριθμούς ότι ο δρόμος προς τον παράδεισο δεν περνούσε μέσα από τους Αγίους Τόπους. Ήταν όμως δυνατό να αποδειχθεί με αριθμούς ότι ο δρόμος προς την καταστροφή της χώρας περνούσε μέσα από το εθνικό χρέος…

»Ο Adam Smith είδε λίγο, αλλά λίγο, πιο πέρα. Παραδέχτηκε ότι, παρ’ όλο που ήταν τόσο τεράστια αυτή η πίεση, το έθνος την άντεξε, και μάλιστα πρόκοψε…. Αλλά προειδοποίησε τους συμπατριώτες του (ότι) ακόμη και μια μικρή αύξησή του μπορεί να απέβαινε θανάσιμη. ¨όχι λιγότερο ζοφερή ήταν η άποψη του George Grenville, υπουργού επιμελούς και πρακτικού, για την οικονομική κατάστασή μας. Το έθνος έπρεπε, κατά την άποψή του, να βουλιάξει με ένα χρέος 140 εκατομμυρίων, εκτός αν μέρος αυτού του βάρους μεταβιβάζονταν στις αμερικανικές αποικίες. Η προσπάθεια να μετατεθεί μέρος του βάρους στις αμερικανικές αποικίες προκάλεσε νέο πόλεμο. Ο πόλεμος αυτός μας άφησε ένα πρόσθετο χρέος 100 εκατομμυρίων και μας στέρησε τις αποικίες που η βοήθειά τους είχε παρουσιαστεί ως απαραίτητη….

»Και πάλι η Αγγλία θεωρήθηκε ξοφλημένη, αλλά και πάλι αυτός ο περίεργος ασθενής επέμενε να πηγαίνει καλύτερα και να ακμάζει, παρά τις διαγνώσεις και τις προγνώσεις των ιατρών του κράτους…. Σύντομα, όμως, οι πόλεμοι που προκλήθηκαν από τη Γαλλική Επανάσταση, και που το κόστος τους ξεπέρασε κατά πολύ οτιδήποτε είχε δει ο κόσμος μέχρι τότε, έβαλαν την πιστοληπτική ικανότητα του κράτους στη μεγαλύτερη δυνατή δοκιμασία…. ¨όταν ο κόσμος είχε ηρεμήσει και πάλι, το χρέος της Αγγλίας ήταν 800 εκατομμύρια…. Ήταν πράγματι ένα γιγαντιαίο και μυθώδες χρέος. Και δεν θα έπρεπε να απορούμε που οι κραυγές απελπισίας ήσαν πιο δυνατές από ποτέ…. Αλλά σαν τον κατά φαντασία ασθενή του Addison, που συνέχιζε να κλαίγεται ότι πεθαίνει από φθίση μέχρι που έγινε τόσο χοντρός ώστε να αναγκάζεται να σιγεί από ντροπή, η Αγγλία συνέχισε να παραπονιέται ότι είχε βυθιστεί στη φτώχεια, μέχρι που ο πλούτος της έγινε τόσο φανερός από διάφορα τεκμήρια ώστε να κάνουν τα παράπονά της γελοία….

»Η ζητιάνα, χρεοκοπημένη κοινωνία όχι μόνο αποδείχθηκε ικανή να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις της, αλλά κι ενώ αντεπεξερχόταν σ’ αυτές να γίνεται όλο και πιο πλούσια, με τόσο γρήγορο ρυθμό που να κάνει τον πλούτο της οφθαλμοφανή…. Ενώ επιπόλαιοι πολιτικοί επαναλάμβαναν ότι η ενεργητικότητα του κόσμου εξαντλούνταν κάτω από το βάρος του κρατικού άχθους, πραγματοποιούνταν το πρώτο ταξίδι με ατμοκίνητο σιδηρόδρομο. Σύντομα το νησί διασχίζονταν από σιδηροδρόμους. Ένα ποσό που ξεπερνούσε το σύνολο του εθνικού χρέους στο τέλος του αμερικανικού πολέμου ξοδεύονταν, μέσα σε λίγα χρόνια, εθελοντικά από αυτό τον κατεστραμμένο λαό για οδογέφυρες, σήραγγες, επιχωματώσεις, γέφυρες, σταθμούς μηχανές. Στο μεταξύ η φορολογία γινόταν σταθερά όλο και ελαφρότερη και παρ’ όλα αυτά τα ταμεία ήσαν γεμάτα….

»Αυτοί που έλεγαν και όσοι είχαν δώσει πιστή σ’ αυτή τη διαδοχική σειρά από απελπιστικές προβλέψεις πίστευαν λανθασμένα ότι υπήρχε μια ακριβής αναλογία της περίπτωσης ενός ατόμου που χρωστάει σ’ ένα άλλο άτομο, με την κοινωνία που χρωστάει σ’ ένα δικό της τμήμα. Και αυτή η αναλογία τους οδήγησε σε ατέλειωτα λάθη. Έκαναν ένα λάθος όχι λιγότερο σοβαρό και ως προς τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους του έθνους. Δεν έκαναν καμία πρόβλεψη για τον αντίκτυπο από την συνεχή πρόοδο κάθε πειραματικής επιστήμης, και την αδιάκοπη προσπάθεια κάθε ανθρώπου να πάει καλά στη ζωή του. Έβλεπαν το χρέος να αυξάνεται και ξεχνούσαν ότι και άλλα πράγματα αυξάνονταν επίσης».

Υ.Γ. Να σημειωθεί ότι ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος υπήρξε εξίσου «άπιστος Θωμάς» και για την οικονομική πολιτική του Ρήγκαν. Σήμερα, βεβαίως, δεν υπάρχει νεοφιλεύθερος που να μην θεωρεί τον Ρήγκαν έναν από τους καλύτερους αμερικανούς προέδρους!

Wednesday, November 01, 2006

«φορώντας χειροπέδες…»

Το χρονικό διάστημα από 5 έως 12 Αυγούστου 1997 αντιπροσωπεία της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου επισκέφθηκε επίσημα την Ανωτάτη Εισαγγελία της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και όπως αναφέρει σχετικό άρθρο του νομικού περιοδικού «Ελληνική Δικαιοσύνη» (ΕλλΔνη 38, 1694):

«Η ελληνική αντιπροσωπεία επισκέφθηκε ακόμη την Εισαγγελία Εφετών του Πεκίνου και την Εισαγγελία Πρωτοδικών ενός πολεοδομικού διαμερίσματος του Πεκίνου. Η οργάνωση και η λειτουργία, καθώς και οι αρμοδιότητες και η υπηρεσιακή σχέση των εισαγγελιών αυτών, στηρίζονται στις ίδιες αρχές που ισχύουν στην Ελλάδα, οι δε αρμοδιότητες του Εισαγγελέως τόσο πολύ ομοιάζουν προς εκείνες του έλληνα ομολόγου του, ώστε ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου παρατήρησε ότι οι Κινέζοι εισαγγελικοί λειτουργοί, άνετα και χωρίς καμμία ειδική ενημέρωση, θα μπορούσαν να ασκήσουν καθήκοντα εισαγγελέως στην Ελλάδα».

Αφιερωμένο εξαιρετικά σε όσους με αφορμή την υπόθεση Blogme όχι μόνο εφησυχάζουν αλλά και θεωρούν ότι «δυσφημείται η Ελλάς στο εξωτερικό»!!