ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ Ή ΠΑΡΩΔΙΑ

Ο αείμνηστος καθηγητής του συνταγματικού δικαίου Αριστόβουλος Ι. Μάνεσης γράφει (Συνταγματικό Δίκαιο Ι, 1980) ότι: «Το Σύνταγμα αποτελεί την συμπυκνωμένη νομική έκφραση του συσχετισμού των κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων που υπάρχει σε συγκεκριμένη ιστορική στιγμή σε ένα δεδομένο κοινωνικό σχηματισμό». Αποτελεί, νομίζω, κοινό τόπο, ότι ο υφιστάμενος σήμερα στην Ελλάδα «συσχετισμός των κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων» ευνοεί, εκφράζει και αναδεικνύει ως κυρίαρχες αντιλήψεις εθνικιστικές και κρατικοπαρεμβατικές. Το δε υφιστάμενο Σύνταγμα ουδόλως μπορεί να θεωρηθεί ότι θέτει ανυπέρβλητους κανονιστικούς φραγμούς, συνιστώντας, έτσι, ανυπέρβλητο εμπόδιο, στην ανάπτυξη και κυριαρχία τέτοιων αντιλήψεων. Κατά συνεπεία, η εξαγγελθείσα συνταγματική αναθεώρηση, ουδόλως μπορεί να θεωρηθεί για οποιονδήποτε φιλελεύθερο, ότι τάχα συνιστά ευκαιρία για συζήτηση με σκοπό την αλλαγή οιουδήποτε κακώς κειμένου σ’ αυτή τη χώρα. Η κυρίαρχη σήμερα σοσιαλφιλελεύθερη συναίνεση του «μεσαίου χώρου», δηλαδή του πραγματισμού και της αποΐδεολογικοποίησης, ως έκφραση του υφιστάμενου συσχετισμού των κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων, αποτελεί καθεαυτή ανασχετικό παράγοντα κάθε φιλελεύθερης αλλαγής. Στο πλαίσιο αυτό η εξαγγελία περί της ανάγκης συνταγματικής αναθεώρησης παρίσταται για κάθε φιλελεύθερο πραγματικά ακατανόητη. Οι φιλελεύθεροι στην Ελλάδα καλά θα κάνουν, να επικεντρώσουν τις προσπάθειες τους στην αλλαγή του υφιστάμενου αντιφιλελεύθερου συσχετισμού των κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων, αντί να δηλώνουν συμμετοχή και παρουσία στην εξαγγελλόμενη διαδικασία αναθεώρησης, που μόνο ως παρωδία μιας κατά τα άλλα κορυφαίας κοινοβουλευτικής διαδικασίας μπορεί να εκληφθεί.